Opryszczka wargowa, znana potocznie jako „zimno”, to choroba zakaźna, szeroko rozpowszechniona w społeczeństwach na całym świecie. Wywołuje ją wirus opryszczki pospolitej typu 1 (Herpes Simplex Virus, HSV-1). Około 90% populacji w Polsce posiada przeciwciała przeciwko HSV-1, świadczące o przebytym zakażeniu. Nawet u 40% zakażonych dochodzi do objawowych nawrotów choroby w obrębie błon śluzowych i skóry.1,2
Większość infekcji pierwotnych wynika z bezpośredniego kontaktu z ogniskami zakażenia oraz płynami ustrojowymi, takimi jak ślina lub wydzielina pęcherzykowa. HSV-1 może przez krótki czas przetrwać na przedmiotach codziennego użytku, takich jak sztućce, naczynia, ręczniki czy ubrania, co zwiększa ryzyko zakażenia przy wspólnym korzystaniu z tych samych rzeczy. Co ważne, wirus może być wydzielany również w okresie bezobjawowym, zatem do zakażenia HSV dochodzi nawet przy braku widocznych zmian skórnych.
Zarażenie się wirusem opryszczki oznacza jego obecność w organizmie do końca życia. Po pierwszej przebytej infekcji – nawet jeśli przebiegała ona bez objawów – patogen pozostaje w stanie uśpienia w komórkach układu nerwowego. Pod wpływem określonych czynników, rzadziej spontanicznie, dochodzi do jego reaktywacji i przemieszczenia do komórek skóry, gdzie wywołuje widoczne zmiany.2,3
Czynniki wyzwalające nawrót opryszczki wargowej to:
- stres i przemęczenie,
- infekcje górnych dróg oddechowych,
- gorączka,
- sezonowe zmiany pogody i nagłe wahania temperatury,
- nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV,
- menstruacja,
- niedobór snu,
- urazy w okolicy ust, np. powstałe podczas zabiegów stomatologicznych lub medycyny estetycznej,
- uszkodzenia nerwów,
- stosowanie leków obniżających odporność (np. kortykosteroidy, chemioterapia, immunosupresja) oraz choroby przewlekłe.2-4
W leczeniu nawrotowej opryszczki wargowej najczęściej stosowanym lekiem jest acyklowir – substancja przeciwwirusowa, która hamuje namnażanie wirusów HSV. Najlepsze efekty terapeutyczne uzyskuje się, gdy lek zostanie podany jak najwcześniej – już przy pierwszych objawach, takich jak swędzenie, pieczenie czy zaczerwienienie lub tuż po pojawieniu się zmian skórnych. Podczas aktywnego epizodu stosuje się 200 mg acyklowiru pięć razy dziennie przez 5 dni (1000 mg na dobę), co odpowiada połowie tabletki Hascovir control MAX podawanej co 4 godziny. Acyklowir dostępny jest także w formie kremów do stosowania miejscowego (np. Hascovir pro) oraz niewidocznego na skórze żelu (Hascovir LIPOŻEL). Z kompleksowego punktu widzenia korzystne może być zastosowanie terapii skojarzonej – podawanie leku doustnego i stosowanie jednocześnie leczenia miejscowego. W sytuacjach zwiększonego ryzyka nawrotu – takich jak silny stres emocjonalny czy nadmierna ekspozycja na słońce – warto rozważyć profilaktyczne stosowanie acyklowiru w dawce 400 mg dwa razy dziennie (800 mg na dobę), czyli jednej tabletki Hascovir control MAX co 12 godzin.4-7
Nawroty opryszczki wargowej mogą być wywoływane przez wiele czynników – od stresu i zmęczenia, przez osłabienie odporności, aż po urazy tkanek. Świadomość czynników ryzyka pozwala nie tylko na szybsze reagowanie i ograniczanie rozwoju infekcji w przypadku nawrotu, ale także na skuteczniejsze zapobieganie kolejnym epizodom choroby. Choć wirus opryszczki, który wedrze się do organizmu, pozostaje w nim do końca życia, odpowiednie działania mogą znacząco poprawić komfort życia osób zmagających się z tą przewlekłą infekcją.