Bolesne pęcherzyki pojawiające się na ustach, potocznie nazywane „zimnem”, to dolegliwość, z którą zmaga się znaczna część populacji. Choć wyglądają niepozornie, są objawem zakażenia wirusem opryszczki pospolitej Herpes simplex virus typu 1 (HSV-1) — niezwykle powszechnego patogenu, który po pierwszym kontakcie pozostaje w organizmie na całe życie. Opryszczka wargowa, mimo iż zazwyczaj niegroźna, potrafi być wyjątkowo dokuczliwa: powoduje ból, utrudnia mówienie, jedzenie czy uśmiechanie się i przyczynia się do pogorszenia samopoczucia.
Rozwój opryszczki przebiega etapami. U około 60% osób pierwszym sygnałem zakażenia jest tzw. faza zwiastunowa, trwająca zwykle do 24 godzin. W miejscu, gdzie później pojawią się pęcherzyki, występuje tkliwość, świąd, mrowienie, pieczenie lub ból. U ¼ osób infekcja kończy się na tym etapie i nie dochodzi do powstania widocznych zmian skórnych. W pozostałych przypadkach na zaczerwienionej i lekko obrzękniętej skórze, najczęściej na granicy czerwieni wargowej, ale także innych częściach twarzy, pojawiają się drobne grudki, które szybko przekształcają się w pęcherzyki wypełnione przezroczystym płynem – w tej fazie są one wysoce zakaźne. Po pewnym czasie pęcherzyki pękają, tworząc bolesne nadżerki oraz owrzodzenia. W ich miejscu tworzy się miękki strupek, który z czasem twardnieje, a później odpada. Cały proces gojenia trwa zwykle od 10 do 14 dni.1,2
Opryszczka ma tendencję do nawrotów – często występuje w tym samym miejscu lub bardzo blisko poprzedniego ogniska. Klinicznie wykrywalna wtórna infekcja pojawia się nawet u 40% zakażonych. Reaktywacja może być spontaniczna lub wywołana przez różne czynniki, takie jak gorączka, przeziębienie, ekspozycja na promieniowanie UV, stres emocjonalny, zmęczenie czy menstruacja. Nawroty występują w różnych odstępach czasu – od kilku miesięcy do kilku lat – i zazwyczaj mają łagodniejszy przebieg niż pierwotne zakażenie. Jednak u części osób bywają wyjątkowo trudne i uciążliwe, o bardziej nasilonych objawach klinicznych – mogą wówczas powodować znaczący dyskomfort fizyczny i emocjonalny. 1-3
W leczeniu nawrotowej opryszczki wargowej najczęściej stosuje się acyklowir – lek przeciwwirusowy, który hamuje namnażanie wirusów HSV. Najlepsze efekty terapeutyczne osiąga się, gdy lek zostanie zastosowany jak najwcześniej, czyli już przy pierwszych objawach, takich jak swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie lub tuż po pojawieniu się pierwszych zmian skórnych.Acyklowir dostępny jest bez recepty w formie tabletek (np. Hascovir control MAX) lub postaci do stosowania miejscowego – kremów (np. Hascovir pro) oraz niewidocznego na skórze żelu (Hascovir LIPOŻEL).2,4,5
W trakcie aktywnego epizodu opryszczki zaleca się stosowanie 200 mg acyklowiru pięć razy dziennie przez 5 dni, co odpowiada połowie tabletki Hascovir control MAX podawanej co 4 godziny – całkowita dawka dobowa leku wynosi 1000 mg. Preparaty miejscowe należy aplikować bezpośrednio na zmiany chorobowe na wargach i skórze twarzy również pięć razy dziennie, przez co najmniej 4-5 dni, a jeżeli nie nastąpi zagojenie zmian skórnych, terapię można przedłużyć do 10 dni.
W sytuacjach zwiększonego ryzyka nawrotu – takich jak silny stres emocjonalny czy nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne – warto rozważyć profilaktyczne stosowanie acyklowiru. Zalecana dawka wynosi wówczas 400 mg dwa razy dziennie, czyli jedna tabletka Hascovir control MAX przyjmowana co 12 godzin (800 mg acyklowiru na dobę). Preparaty dostępne bez recepty można stosować maksymalnie przez miesiąc bez konsultacji z lekarzem. W razie potrzeby lekarz może podjąć decyzję o przedłużeniu terapii.4,5
Pęcherzyki na ustach to objaw powszechnie znanej infekcji wirusowej. Nieestetyczne zmiany skórne powodują u pacjentów dyskomfort i są źródłem dalszego rozprzestrzeniania się wirusa HSV-1. Choć nie da się go całkowicie pozbyć z organizmu, odpowiednia profilaktyka i szybkie wdrożenie leczenia pozwalają znacząco ograniczyć rozwój infekcji.